तुम्हाला माहित आहे का की व्हिटॅमिन बी 12 सोबत व्हिटॅमिन सी खाल्याने शरीराला काही फायदा होत नाही? की तांबे आणि झिंकची सप्लिमेंट्स सोबत घेतली तरी तांब्याची कमतरता जाणवेल? बरं, पूरक आहार घेणे आरोग्यदायी आहे, परंतु पूरक आहार घेताना काय टाळावे हे जाणून घेणे उपयुक्त आहे.
आजकाल जीवनसत्त्वे आणि खनिजांच्या पूरक आहारांवर आपले अवलंबित्व वाढले आहे.
व्यस्त कामाचे जीवन, संतुलित जेवण तयार करण्यासाठी वेळेचा अभाव, किरणोत्सर्गाचा अतिरेक, निसर्गाच्या संपर्कात न येणे, यामुळे एकतर शरीराला पुरेसे जीवनसत्त्वे आणि खनिजे मिळत नाहीत नाहीतर हे आवश्यक पोषक द्रव्ये झपाट्याने कमी होत आहेत. आता, येथे जीवनसत्त्वे आणि खनिजे पूरक अस्तित्वात येतात.
अनेकदा, आम्ही डॉक्टरांचा सल्ला घेत नाही आणि स्वतः पूरक आहार लिहून देतो. सप्लिमेंट्सच्या वापरामुळे जीवघेणी स्थिती निर्माण होण्याची घटना दुर्मिळ असली तरी ती शून्य नाही. काही जीवनसत्त्वे आणि खनिजे प्रतिक्रिया देतात आणि शरीरावर वाईट परिणाम करतात याची अनेकांना जाणीव नसते.
काही पोषक घटक इतर पोषक घटकांच्या शोषण, क्रिया किंवा उपलब्धतेशी संवाद साधू शकतात ज्याचा एकूण आरोग्यावर परिणाम होतो.
त्यामुळे कोणते जीवनसत्त्वे आणि खनिजे एकमेकांशी संवाद साधण्याची क्षमता आहेत हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
कॅल्शियम आतड्यात लोह शोषून घेण्याच्या प्रतिबंधाद्वारे नॉन-हेम लोहाचे शोषण रोखते. कॅल्शियमचे जास्त सेवन केल्याने वनस्पती-आधारित लोह स्त्रोतांचे शोषण कमी करून लोहाची जैवउपलब्धता कमी होते, ज्यामुळे शेवटी संपूर्ण वनस्पती-आधारित आहार अनुभवणाऱ्या व्यक्तींमध्ये लोहाची कमतरता होऊ शकते. हा प्रभाव कमी करण्यासाठी, कॅल्शियम आणि लोह पूरक आहार वेगवेगळ्या वेळी घ्यावा. अशा प्रकारे, जर तुम्ही सकाळचे लोह सप्लिमेंट घेत असाल तर दिवसाच्या नंतर कॅल्शियम सप्लिमेंट घ्या.
व्हिटॅमिन सी गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल ट्रॅक्टमध्ये व्हिटॅमिन बी 12 च्या स्थिरतेवर परिणाम करू शकते. व्हिटॅमिन सीचे अत्यंत जास्त सेवन गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल ट्रॅक्टमध्ये व्हिटॅमिन बी 12 च्या संभाव्य ऱ्हासाशी संबंधित आहे, जरी आहारात सरासरी व्हिटॅमिनचे सेवन असल्यास हे सहसा घडत नाही. तथापि, व्हिटॅमिन सीचे मोठे डोस व्हिटॅमिन बी 12 शोषणात व्यत्यय आणू शकतात, विशेषत: ज्यांना व्हिटॅमिनची कमतरता असल्याचे निदान झाले आहे. व्हिटॅमिन सीचे उच्च डोस घेतल्यास, एखाद्याला व्हिटॅमिन बी 12 चे निरीक्षण करावे लागेल.
व्हिटॅमिन ईच्या उच्च पातळीमुळे रक्त गोठण्यामध्ये व्हिटॅमिन केच्या कार्यामध्ये व्यत्यय येतो. व्हिटॅमिन के गुठळ्या घटकांच्या संश्लेषणात गुंतलेले आहे, आणि त्याचा परिणाम व्हिटॅमिन ईच्या अत्यंत उच्च डोसमुळे विरोधी असू शकतो, ज्यामुळे रक्तस्त्राव गुंतागुंत होण्याची प्रवृत्ती निर्माण होते, विशेषत: अँटीकोआगुलंट औषधे घेत असलेल्या रुग्णांसाठी. अशी शिफारस केली जाते की ज्यांनी व्हिटॅमिन ईच्या उच्च डोसमध्ये किंवा अँटीकोआगुलंट थेरपीचा वापर केला आहे, त्यांनी व्हिटॅमिन के घेण्याकडे बारकाईने लक्ष द्यावे आणि संभाव्य संवाद टाळण्यासाठी आरोग्य व्यावसायिकांचा सल्ला घ्यावा ज्यामुळे पोषक तत्वांचे एकूण संतुलन बिघडू शकते. शरीर
जस्त आणि तांबे आतड्यात शोषण्यासाठी स्पर्धा करतात. उच्च पातळीचे सेवन तांबे शोषणात व्यत्यय आणते, संभाव्यत: तांब्याची कमतरता निर्माण करते. हे विशेषतः त्या व्यक्तींसाठी खरे आहे जे जास्त काळासाठी उच्च-डोस झिंक सप्लिमेंट घेतात. नियमितपणे झिंकची पूर्तता करत असल्यास, या खनिजाशी जुळण्यासाठी तुमचा आहार किंवा पूरक आहार संतुलित करा. जस्त आणि तांबे यांचे 10:1 गुणोत्तर शिल्लक ठेवण्यासाठी सर्वसाधारण शिफारस आहे.
कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम प्रामुख्याने गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल ट्रॅक्टमध्ये शोषण्यासाठी स्पर्धा करू शकतात, विशेषत: उच्च डोसमध्ये. हाडांच्या खनिजीकरणासाठी आणि अनेक शारीरिक कार्यांसाठी दोन्ही जितके आवश्यक आहेत तितकेच, एकाचे जास्त सेवन केल्याने दुसऱ्याचे शोषण रोखू शकते. एक सामान्य नियम म्हणजे पूरक आहार संतुलित करणे किंवा योग्य प्रमाणात दोन्ही खनिजे असलेल्या पदार्थांचे सेवन करणे.
व्हिटॅमिन बी 12 सारख्या पाण्यात विरघळणारे जीवनसत्त्वे सोबत चरबी विरघळणारे जीवनसत्व व्हिटॅमिन डीचे सेवन करू नये, याचे कारण असे की व्हिटॅमिन डी प्रभावीपणे कार्य करण्यासाठी अन्न आवश्यक आहे, तर बी 12 रिकाम्या पोटी घेणे आवश्यक आहे.
दिवसभर आपले पूरक सेवन वितरित करा. हे दिवसाच्या वेगवेगळ्या वेळी एकमेकांशी संवाद साधणारे पोषक सेवन करण्यास मदत करू शकते. उदाहरणार्थ: जर तुमच्याकडे नाश्त्यात कॅल्शियम असेल आणि रात्रीच्या जेवणात लोह असेल तर तुम्हाला या दोन्ही खनिजांचे अधिक चांगले शोषण होईल.
साधारणपणे बोलायचे झाले तर, विविध आहारातून घेतलेली पोषक तत्वे उच्च-डोस सप्लिमेंट्सच्या तुलनेत कमी समस्या निर्माण करतात. आवश्यक जीवनसत्त्वे आणि खनिजे योग्य प्रमाणात मिळविण्यासाठी विविध आहारावर लक्ष केंद्रित करा.
पूरक आहाराच्या बाबतीत, पोषक तत्वांच्या पातळीचे निरीक्षण, विशेषत: उच्च डोसमध्ये किंवा जेव्हा अनेक पूरक आहार वापरला जातो तेव्हा, कोणत्याही असमतोलाचे लवकर शोध आणि निराकरण करण्यासाठी खूप मदत होते.
